Menu

banner-historie

Banner Klik kaart

Waarom

‘Wie zijn verleden niet kent heeft geen toekomst’ is een gezegde dat van toepassing is op Museum De Kluis. Je geschiedenis moet je kennen, daar kom je vandaan. Dit geldt ook voor de psychiatrische zorg die geboden wordt door GGZ Oost Brabant. 

Vroeger

Sommige mensen met moeilijk hanteerbaar gedrag worden onder andere in hun thuissituatie opgevangen en verzorgd. De meesten van hen worden maatschappelijk uitgestoten. Deze vormen van zorg laten veel te wensen over.

In de loop van de 18-de eeuw komt er verandering in. Men gaat te werk volgens de beginselen van ‘moral treatment’, het inzicht dat zorg om mensen gaat, ook bij psychiatrische patiënten. In de 19-de eeuw komt er meer wetgeving op het gebied van psychiatrische zorg. Instituties, zoals psychiatrische inrichtingen, worden opgericht. De wetenschappelijke geneeskunde neemt het over van de magisch georiënteerde middeleeuwen. De overheid houdt toezicht op de kwaliteit van de geboden zorg.

Het duurde dus lange tijd, meerdere eeuwen, voordat deze veranderende blik op psychiatrische zorg algemeen ingang vond.  Wat nog steeds bleef was dat behandeling en verzorging zich afsloten van de maatschappij. En daarmee bleef de isolatie van psychiatrische patiënten in stand.

Huize Padua

De Broeders Penitenten, als eerste congregatie in Nederland, wijden zich in 1832 aan de zorg voor psychiatrische patiënten. Zij leveren de dagelijkse zorg, onder het motto ‘ad omne opus bonum paratus’, ofwel ‘tot elk goed werk bereid’. De psychiatrie staat nog in de kinderschoenen. De Broeders maken daarbij onder andere gebruik van dwangmethoden. Deze methoden komen steeds meer in conflict met de eisen en mogelijkheden van de tijd.

Coudewater

Twee artsen, van den Boogaert en Pompe, nemen het initiatief om zorg voor psychiatrische patiënten in 1870 te gaan leveren op het landgoed Coudewater. Zij zijn werkzaam in het, steeds drukker wordende, gesticht Reinier van Arkel te ’s-Hertogenbosch. Zorg op het - toen nog – platteland, in kleine woningen, moest weldadig inwerken op het ‘kranke gemoed’ van mensen.

De Zusters van Barmhartigheid en Broeders van het Instituut voor Goede Werken nemen de verpleegkundige zorg op zich. Ook de Broeders raken in conflict met het bestuur van Coudewater over de dwangmaatregelen en over hun salaris. Dat leidt uiteindelijk tot de gedwongen verhuizing van de mannelijke patiënten van Coudewater.

Het landgoed is inmiddels verkocht. De cliënten zijn verhuisd naar andere locaties.

Behandeling en verzorging

De visies op behandeling en verzorging veranderen steeds. Een zoektocht naar de adequate behandelmethode ontstaat. 

In de eerste helft van de 20-ste eeuw worden patiënten behandeld onder andere in bad en bed. Behandeling vindt plaats met insuline en later met elektroshock. De behandeling en verzorging worden actiever, d.w.z. niet alleen gericht op ‘de patiënt in bed’, maar ook op daar buiten.

De tweede helft van de 20-ste eeuw is de tijd waarin de psychofarmaca, geneesmiddelen op het gebied van de geest, een grote rol spelen. En de behandelmethoden worden steeds meer gericht op de individuele patiënt. Door de psychofarmaca neemt de rust op de afdelingen toe. Dat moet een opluchting voor behandelden en verzorgenden geweest zijn. Er komt ook teveel rust, want de tegenbeweging die bekend is geworden als ‘antipsychiatrie’, spreekt van ‘een chemisch dwangbuis’.

GGZ Oost Brabant 

In de jaren tachtig van de vorige eeuw gaan Huize Padua en Coudewater samenwerken. Deze samenwerking leidt in 1995 tot de oprichting van het Instituut voor Psychiatrische Zorg (IPZ). In 1998 fuseert het IPZ met andere psychiatrische instellingen, zoals RIAGG en RIBW, tot GGz Oost Brabant. 

Psychiatrie in de wijk

Met ‘psychiatrie in de wijk’ zijn we weer bijna terug waar we begonnen zijn: met de zorg thuis. Gelukkig met vele verbeteringen in de tussentijd. Begrippen als decentralisering in de zorg, rehabilitatie en vermaatschappelijking zijn nu gemeengoed in de psychiatrie. Deze psychiatrie in de wijk wordt gerealiseerd met meerdere partners. Voor diegenen speciale zorg nodig hebben blijft het terrein dat bescherming biedt. Maar wie weet hoe daar over 100 jaar over gedacht wordt?

Museum De Kluis

Meer weten? Kom naar het museum! De opvattingen over psychiatrische cliënten en behandelwijzen van psychiatrische aandoeningen zijn in de loop van de tijd sterk gewijzigd. Geschiedenis geeft inzicht in waar je vandaan komt en dat is onmisbaar bij de moeilijke taak van goede psychiatrische zorg te krijgen en te geven. Ook in het hier en nu.

© 2014 GGZ Oost Brabant | PrivacyDisclaimer |   Toegankelijkheidsverklaring  ISO9001 ISO9001 NEN

Ga naar boven

Achtergrond-blauw